Wiele zapytań mailowych, które trafiają do mojej skrzynki zaczyna się od słów: „Dostałem decyzję karną za zajęcie pasa drogowego na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych. Czy można coś z tym zrobić?”
Takie sprawy dotyczą zazwyczaj kar naliczonych przez zarządcę drogi za umieszczenie w pasie drogowym:
- reklam (w tym na elewacji budynku),
- przyłączy np. wodociągowych do domów jednorodzinnych,
- ogródków gastronomicznych wystawionych przed lokalem,
- postawienia rusztowania lub urządzenia zaplecza budowy na obszarze pasa drogowego.
Wysokość kary często jest sporym zaskoczeniem – jeśli zajęcie trwa długo to kary mogą urosnąć nawet do kilkuset tysięcy złotych.
Co najczęściej budzi zaskoczenie? To, że brak wiedzy o konieczności uzyskania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego jest zupełnie bez znaczenia oraz to, że nie można uzyskać zezwolenia wstecz. Ale czy to znaczy, że nie ma szans na uniknięcie kary albo przynajmniej jej obniżenie?
Nie każda sytuacja jest bez wyjścia. W wielu przypadkach istnieje możliwość podjęcia działań, których następstwem będzie obniżenie kary lub nawet umorzenie postępowania. Kluczowe jest, aby szybko podjąć skuteczne działania.
Czym jest zajęcie pasa drogowego?
Aby uchronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego warto wiedzieć, że z zajęciem pasa drogowego mamy do czynienia w każdej sytuacji, gdy prowadzimy działania lub umieszczamy jakieś obiekty w drodze. Zajęciem pasa drogowego będzie więc każde działanie, które nie jest związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem lub ochroną dróg. A więc zajęciem pasa drogowego będzie:
- prowadzenie w nim robót np. budowa przyłączy lub sieci,
- budowa zjazdu,
- umieszczenie kiosku, stoiska handlowego,
- zajęcie pasa drogowego pod zaplecze budowy albo
- realizację planu filmowego.
Warto zwrócić uwagę, że także na umieszczenie reklamy w pasie drogowym konieczne jest uzyskanie zezwolenia. I to niezależnie od tego czy reklama umieszczona jest na gruncie czy wisi na elewacji budynku. Dotyczy to wszelkiego rodzaju nośników reklamowych – billboardów, banerów, tzw. potykaczy, szyldów, reklam wielkoformatowych i murali.
Wiele osób dziwi się, że pas drogowy może być zajmowany nie tylko przez obiekty znajdujące się na powierzchni, ale również te umieszczone pod ziemią, na przykład pawilony w przejściach podziemnych. Dotyczy to także nadziemnych elementów, takich jak balkony, ocieplenia budynków czy zamontowane klimatyzatory. Jeszcze większym zaskoczeniem jest fakt, iż budowle metra zostały bezpośrednio wymienione w uchwale dotyczącej stawek za zajęcie pasa drogowego obowiązującej w Warszawie.
Podział dróg
Warto wspomnieć, że zajęcie pasa drogowego, na które jest wymagane zezwolenie, dotyczy tylko dróg publicznych. Drogi dzielą się na drogi publiczne i drogi wewnętrzne. Drogi publiczne to drogi gminne, wojewódzkie, powiatowe i krajowe. Są zaliczone do dróg publicznych na podstawie uchwały lub na podstawie rozporządzenia w przypadku dróg krajowych. Potwierdzeniem więc tego, że droga jest drogą publiczną są odpowiednie akty prawa. Z kolei drogi wewnętrzne (np. osiedlowe, parkingi) mogą być własnością prywatną.
Droga to zarówno jednia i chodnik jak również pobocze i trawnik. Może być więc tak, że nawet zajęcie trawnika skutkować będzie karą za zajęcie pasa drogowego.
Kara za zajęcie pasa grozi w przypadku braku zezwolenia na którąkolwiek formę zajęcia drogi publicznej. Aby uniknąć kary należy uzyskać zezwolenie wydawane w formie decyzji administracyjnej przez zarządcę drogi. Jest nim wójt (burmistrz, prezydent) w przypadku dróg gminnych, zarząd powiatu w przypadku dróg powiatowych, zarząd województwa. W przypadku dróg wojewódzkich oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w przypadku dróg krajowych.
Kiedy grozi kara za zajęcie pasa drogowego?
Zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych kara za zajęcie pasa drogowego jest wymierzana w trzech przypadkach:
- brak zezwolenia zarządcy drogi
- przekroczenie terminu określonego w zezwoleniu – czyli wtedy, gdy zezwolenie się skończyło
- przekroczenie powierzchni określonej w zezwoleniu – czyli zajęcie większej powierzchni
Co ważne w ustawie wskazano, że zarządca drogi „wymierza” karę, co oznacza, że nie ma tu żadnej dowolności. W każdym przypadku, gdy zarządca drogi stwierdzi zajęcie pasa drogowego bez wymaganej zgody to ma obowiązek wymierzyć karę.
Trzeba jednak zauważyć, że same podstawy nałożenia kary nie są dowolne. Zarządca drogi ma obowiązek zgromadzić dowody i właściwie je ocenić, z zachowaniem procedury administracyjnej. Ponadto obowiązkiem zarządcy drogi jest także uwzględnienie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego, w szczególności oceny czy są spełnione przesłanki do odstąpienia od naliczenia kary.
Wysokość kary – ile może wynosić?
Jak wskazałam powyżej kara za zajęcie pasa drogowego może być wysoka. W przypadku braku zezwolenia jak i przekroczenia terminu lub powierzchni określonej w decyzji, wysokość kary to dziesięciokrotność stawki zwykłej. Dlatego warto wiedzieć jak się ją oblicza.
Przykład:
Zajęcie pasa drogowego pod reklamę o powierzchni 12 m2 przez 90 dni
12 m2 x 90 dni x stawka. (Stawka jest ustalana przez każdego zarządcę drogi oddzielnie. Dla wyliczenia przyjmiemy stawkę z Jeleniej Góry dla drogi wojewódzkiej czyli 6 zł.) Czyli 12 x 90 x 6= 6 480 zł
A ile zapłacisz kary za tą samą reklamę w przypadku braku zezwolenia?
12 x 6 zł x 90 dni x 10 = 64 800 zł !
Inny przykład to opłata za ogródek gastronomiczny. Przyjmijmy powierzchnię ogródka 20m2, stawkę obowiązującą w Karpaczu czyli 1,50 zł i okres pięciu miesięcy (około 150 dni).
1,50 zł x 20 m2 x 150 dni = 4500 zł
A ile wyniesie kara?
1,50 x 20 x 150 x 10 = 45 000 zł !
Różnica jest oczywista.
Najczęstsze błędy inwestorów i wykonawców
Zajmuję się sprawami dróg publicznych od kilkunastu lat. Prowadziłam wiele spraw o naliczenie kary. Jakie są najczęstsze błędy inwestorów i wykonawców, które skutkują wymierzeniem kary?
Przede wszystkim brak świadomości co do konieczności uzyskania zezwolenia. Ten przypadek dotyczy najczęściej osób, które nigdy nie spotkały się z pojęciem pasa drogowego i zezwolenia na jego zajęcie. I nie wiedziały, że umieszczenie obiektu na drodze publicznej skutkować może karą pieniężną. Niestety nieświadomość nie zwalnia z odpowiedzialności. Takie sytuacje zdarzają się najczęściej w przypadku zakupu nieruchomości, do której prowadzą przyłącza np. wodociągowe czy gazowe umieszczone w drodze. Poprzedni właściciel zapomni poinformować, że kiedyś występował o zezwolenie na umieszczenie przyłączy. Decyzja się kończy i … nowy właściciel otrzymuje karę za brak zezwolenia.
Inny przykład to błędne założenie co do przebiegu granicy pasa drogowego i w konsekwencji jego zajęcie. To najczęściej przypadki zajęcia pobocza czy trawnika, spowodowane brakiem wiedzy. Zarówno trawnik jak i pobocze mogą mieścić się w granicach pasa drogowego. Bywa też tak, że osoba zajmuje drogę „tylko na chwilę” np. na kilka godzin i akurat wtedy zarządca drogi dokonuje rutynowej kontroli, co skutkuje wszczęciem postępowania o naliczenie kary.
Z karą za zajmowanie pasa drogowego mogą zderzyć się też osoby, które uzyskały zezwolenie. Zajęły powierzchnię większą niż ta wskazana w zezwoleniu albo zapomniały, że zezwolenie obowiązuje tylko w określonym czasie i zamiast wystąpić o kolejną zgodę zajmowały nadal pas drogowy.
Czy można uniknąć kary za zajęcie pasa drogowego?
I w tym momencie pojawia się zadawane mi wielokrotnie pytanie: Czy można uniknąć kary? Czy zarządca drogi musi nałożyć karę?
Zasada jest taka, że zarządca drogi jest zobligowany przez ustawę o drogach publicznych do nałożenia kary. Przepis jest jasny:
Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.
Ale … to zadaniem zarządcy drogi jest udowodnić, że mamy w ogóle do czynienia z zajęciem pasa drogowego. Więc musi bezsprzecznie wykazać, że zajmowany teren to pas drogowy. Musi także dysponować dowodami, w jakim okresie pas drogowy był zajmowany a także bezsprzecznie ustalić podmiot odpowiedzialny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.06.2025 r., II GSK 2743/21 „zarządca drogi prowadząc postępowanie o nałożenie kary za zajęcie pasa drogowego ma ustalić pas drogowy dla danej kategorii drogi i lokalizację obiektu, czy zajmuje ten pas „. I tu jest pole do podważania ustaleń dokonanych przez organ.
Zarządca drogi musi też pamiętać o…
regulacjach wynikających z przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego, w tym o przepisach odnoszących się do kar administracyjnych. Część z nich znajduje zastosowanie do kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o drogach publicznych za zajmowanie pasa drogowego np. przepisy o odstąpieniu od wymierzenia kary. Każdą sprawę trzeba więc analizować nie tylko w świetle ustawy o drogach publicznych, ale też przepisów dotyczących postępowania administracyjnego.
Poruszanie się w tym gąszczu przepisów może być wyzwaniem, a zarządcy drogi niekiedy dopuszczają się uchybień, co daje możliwość zakwestionowania nałożonej kary. Wskazanie tych błędów organowi jest kluczowe dla skutecznej obrony.
Najczęściej sądy uchylają decyzje o naliczeniu kary z powodu niedostatecznego zebrania materiału dowodowego lub z powodu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności, np. niewykazanie granic pasa drogowego, nieustalenie podmiotu odpowiedzialnego, brak dokumentacji zdjęciowej z okresu zajmowania pasa drogowego. Warto więc znaleźć te uchybienia i sformułować odpowiednie zarzuty w odwołaniu bądź skardze wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Jak skutecznie bronić się przed karą? – praktyczne strategie
Przechodząc do praktycznych wskazówek teraz czas na odpowiedź: Co zrobić by obronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego?
Ja zawsze mówię: im wcześniej zaczniesz działać tym lepiej. Najlepiej reagować już na samym początku, zaraz po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Możesz składać wyjaśnienia i przedstawiać swoje dowody.
A co zrobić, gdy decyzja już Cię zaskoczyła?
Najważniejsze jest szybkie działanie – masz jedynie 14 dni na wniesienie odwołania. Na początek starannie przeanalizuj wydaną decyzję oraz dowody zgromadzone przez organ. Sprawdź, czy zgromadzono wszystkie wymagane dowody, prawidłowo obliczono karę i czy użyto właściwych stawek zgodnie z obowiązującą uchwałą.
Kolejnym etapem jest weryfikacja naruszeń proceduralnych. Inaczej mówiąc czy nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego, czy wszystko odbyło się zgodnie z procedurą. Przede wszystkim warto prześledzić, czy organ administracyjny prawidłowo poinformował Cię o wszczęciu postępowania, umożliwił dostęp do akt sprawy oraz dał możliwość przedstawienia swoich argumentów i dowodów. Należy sprawdzić, czy wszystkie czynności zostały wykonane w terminach określonych przepisami oraz czy decyzja została prawidłowo doręczona.
Zwróć uwagę na uzasadnienie decyzji – czy organ wyraźnie wskazał, jakie dowody wziął pod uwagę i na jakiej podstawie ustalił wysokość kary. Często zdarza się, że organy pomijają niektóre istotne okoliczności lub nie odnoszą się do zgromadzonych dokumentów.
Jeżeli wykryjesz jakiekolwiek uchybienia proceduralne – na przykład brak zawiadomienia, niewłaściwe doręczenie dokumentów lub pominięcie Twoich wyjaśnień – możesz to wykorzystać jako argument w odwołaniu. Takie naruszenie może być podstawą do uchylenia decyzji lub ponownego rozpatrzenia sprawy.
Jak się za to zabrać? Na co zwrócić uwagę?
Jeśli nie wiesz od czego zacząć pomocne mogą być wskazówki zawarte w moim ebooku – Kara za zajęcie pasa drogowego i jak jej uniknąć. Znajdziesz w nim szczegółowy opis postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego oraz przysługujące Ci uprawnienia. Przykładowe zarzuty do wykorzystania w odwołaniu od decyzji nakładającej karę za zajmowanie pasa drogowego. praktyczne wskazówki jak zachować się w trakcie oględzin pasa drogowego. To kompleksowy poradnik, który krok po kroku przeprowadzi Cię przez cały proces obrony przed karą za zajęcie pasa drogowego.
Dla kogo jest ten ebook?
Ebook „Kara za zajęcie pasa drogowego i jak jej uniknąć” został przygotowany z myślą o osobach, które muszą zmierzyć się z problemem kary za zajęcie pasa drogowego, zarówno na etapie postępowania o naliczenie kary jak i na etapie wnoszenia odwołania od decyzji nakładającej karę za zajęcie pasa drogowego. Publikacja stanowi również doskonałe rozwiązanie w sytuacji, gdy wysokość kary jest stosunkowo niewielka i koszt skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika przewyższa wartość samej kary.
Ebook stanowi praktyczne wsparcie dla wszystkich, którzy chcą skutecznie bronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego, zrozumieć procedurę i zasady jej wymierzania oraz poznać orzeczenia sądów, które można wykorzystać w odwołaniu.
Kto skorzysta z informacji zawartych w ebooku?
- inwestorzy – zarówno osoby fizyczne, jak i firmy planujące lub realizujące inwestycje budowlane, którzy chcą uniknąć ryzyka finansowego związanego z zajęciem pasa drogowego,
- deweloperzy – podmioty odpowiedzialne za realizację inwestycji mieszkaniowych lub komercyjnych,
- wykonawcy – firmy i osoby prowadzące roboty budowlane oraz realizujące prace związane z infrastrukturą drogową
- zarządcy nieruchomości – podmioty, które nieraz borykają się z postępowaniami o naliczenie kary za zajęcie pasa drogowego
- osoby prowadzące działalność gastronomiczną – zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne, którzy z uwagi na zajmowanie pasa drogowego pod ogródki gastronomiczne, foodtrucki nieraz mierzą się z naliczonymi karami za zajmowanie pasa drogowego
- firmy i agencje reklamowe – umieszczające reklamy w pasach drogowych
- osoby fizyczne – właściciele nieruchomości zlokalizowanych przy drodze często mają umieszczone w pasie drogowym przyłącza, co skutkuje tym, że w razie nieprzedłużenia decyzji na zajęcie pasa drogowego zarządca drogi wymierza karę
Dla kogo jest ten ebook?
W ebooku znajdziesz konkretne narzędzia ułatwiające poruszanie się w skomplikowanej procedurze administracyjnej – praktyczne wskazówki i analizę błędów organów administracyjnych. Opisałam jakie masz możliwości działania przed wydaniem decyzji. A jeśli decyzja została już wydana to dowiesz się jak policzyć termin na wniesienie odwołania i do kogo kierować odwołanie. Znajdziesz w nim gotowe zarzuty do wykorzystania w odwołaniu oraz argumenty do wykorzystania w uzasadnieniu. Szczegółowo opisałam najczęstsze błędy organów dzięki czemu będziesz mógł je wytknąć w odwołaniu. Przedstawione zostały także przykłady orzeczeń sądowych, które mogą stanowić wsparcie w budowaniu argumentacji. Wszystko to podane jest w przejrzystej formie, dostosowanej zarówno dla osób mających doświadczenie w kontaktach z urzędem, jak i dla tych, którzy po raz pierwszy mierzą się z taką sytuacją.
Dzięki temu ebookowi zyskasz nie tylko praktyczną wiedzę, ale również poczucie bezpieczeństwa i kontroli nad własną sprawą. Poradnik stanowi wsparcie dla każdego, kto chce samodzielnie i świadomie przejść przez całą procedurę, niezależnie od tego, czy kara jest stosunkowo niewielka czy dotyczy większej inwestycji.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Tak. Organ nie ma wyboru – jeśli stwierdzi nielegalne zajęcie pasa, musi nałożyć karę. Wynika to wprost z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych. Ale … są jeszcze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Poza tym to zarządca drogi musi dysponować wystarczającym materiałem dowodowym.
Na etapie nakładania – nie można umorzyć kary choć zarządca drogi musi rozważyć odstąpienie od nałożenia kary. Dopiero po wydaniu decyzji można wnioskować o ulgi – np. rozłożenie na raty, umorzenie.
Przed wszczęciem postępowania kontrola może odbyć się bez Twojej obecności, ale po wszczęciu postępowania organ ma obowiązek informować Cię o przeprowadzaniu oględzin.
Tak, jeśli kontener stoi na chodniku lub poboczu/trawniku w pasie drogowym.
To 10-krotność standardowej opłaty.
Wzór: stawka x liczba dni x m2 x 10
Tak. Kwestionować można m.in. błędy w pomiarach powierzchni, czas trwania zajęcia lub sam fakt, czy dany teren jest pasem drogowym.
Masz na to dokładnie 14 dni od daty otrzymania (odebrania) decyzji. Odwołanie wnosi się do organu II instancji za pośrednictwem organu, który wydał decyzję nakładającą karę za zajęcie pasa drogowego.
