Takie sprawy dotyczą zazwyczaj kar naliczonych przez zarządcę drogi za umieszczenie w pasie drogowym:

• reklam (w tym na elewacji budynku),
• przyłączy np. wodociągowych do domów jednorodzinnych,
• ogródków gastronomicznych wystawionych przed lokalem,
• postawienia rusztowania lub urządzenia zaplecza budowy na obszarze pasa drogowego.

Wysokość kary często jest sporym zaskoczeniem – jeśli zajęcie trwa długo to kary mogą urosnąć nawet do kilkuset tysięcy złotych.

Co najczęściej budzi zaskoczenie? To, że brak wiedzy o konieczności uzyskania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego jest zupełnie bez znaczenia oraz to, że nie można uzyskać zezwolenia wstecz. Ale czy to znaczy, że nie ma szans na uniknięcie kary albo przynajmniej jej obniżenie?

Nie każda sytuacja jest bez wyjścia. W wielu przypadkach istnieje możliwość podjęcia działań, których następstwem będzie obniżenie kary lub nawet umorzenie postępowania. Kluczowe jest, aby szybko podjąć skuteczne działania.

Czym jest zajęcie pasa drogowego?

Aby uchronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego warto wiedzieć, że z zajęciem pasa drogowego mamy do czynienia w każdej sytuacji, gdy prowadzimy działania lub umieszczamy jakieś obiekty w drodze. Zajęciem pasa drogowego będzie więc każde działanie, które nie jest związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem lub ochroną dróg. A więc zajęciem pasa drogowego będzie:

• prowadzenie w nim robót np. budowa przyłączy lub sieci,
• budowa zjazdu,
• umieszczenie kiosku, stoiska handlowego,
• zajęcie pasa drogowego pod zaplecze budowy albo
• realizację planu filmowego.

Warto zwrócić uwagę, że także na umieszczenie reklamy w pasie drogowym konieczne jest uzyskanie zezwolenia. I to niezależnie od tego czy reklama umieszczona jest na gruncie czy wisi na elewacji budynku. Dotyczy to wszelkiego rodzaju nośników reklamowych – billboardów, banerów, tzw. potykaczy, szyldów, reklam wielkoformatowych i murali.

Wiele osób dziwi się, że pas drogowy może być zajmowany nie tylko przez obiekty znajdujące się na powierzchni, ale również te umieszczone pod ziemią, na przykład pawilony w przejściach podziemnych. Dotyczy to także nadziemnych elementów, takich jak balkony, ocieplenia budynków czy zamontowane klimatyzatory. Jeszcze większym zaskoczeniem jest fakt, iż budowle metra zostały bezpośrednio wymienione w uchwale dotyczącej stawek za zajęcie pasa drogowego obowiązującej w Warszawie.

Podział dróg

Warto wspomnieć, że zajęcie pasa drogowego, na które jest wymagane zezwolenie, dotyczy tylko dróg publicznych. Drogi dzielą się na drogi publiczne i drogi wewnętrzne. Drogi publiczne to drogi gminne, wojewódzkie, powiatowe i krajowe. Są zaliczone do dróg publicznych na podstawie uchwały lub na podstawie rozporządzenia w przypadku dróg krajowych. Potwierdzeniem więc tego, że droga jest drogą publiczną są odpowiednie akty prawa. Z kolei drogi wewnętrzne (np. osiedlowe, parkingi) mogą być własnością prywatną.

Droga to zarówno jednia i chodnik jak również pobocze i trawnik. Może być więc tak, że nawet zajęcie trawnika skutkować będzie karą za zajęcie pasa drogowego.

Kara za zajęcie pasa grozi w przypadku braku zezwolenia na którąkolwiek formę zajęcia drogi publicznej. Aby uniknąć kary należy uzyskać zezwolenie wydawane w formie decyzji administracyjnej przez zarządcę drogi. Jest nim wójt (burmistrz, prezydent) w przypadku dróg gminnych, zarząd powiatu w przypadku dróg powiatowych, zarząd województwa. W przypadku dróg wojewódzkich oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w przypadku dróg krajowych.

Kiedy grozi kara za zajęcie pasa drogowego?

Zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych kara za zajęcie pasa drogowego jest wymierzana w trzech przypadkach:

1. brak zezwolenia zarządcy drogi
2. przekroczenie terminu określonego w zezwoleniu – czyli wtedy, gdy zezwolenie się skończyło
3. przekroczenie powierzchni określonej w zezwoleniu – czyli zajęcie większej powierzchni

Co ważne w ustawie wskazano, że zarządca drogi „wymierza” karę, co oznacza, że nie ma tu żadnej dowolności. W każdym przypadku, gdy zarządca drogi stwierdzi zajęcie pasa drogowego bez wymaganej zgody to ma obowiązek wymierzyć karę.

Trzeba jednak zauważyć, że same podstawy nałożenia kary nie są dowolne. Zarządca drogi ma obowiązek zgromadzić dowody i właściwie je ocenić, z zachowaniem procedury administracyjnej. Ponadto obowiązkiem zarządcy drogi jest także uwzględnienie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego, w szczególności oceny czy są spełnione przesłanki do odstąpienia od naliczenia kary.

Wysokość kary – ile może wynosić?

Jak wskazałam powyżej kara za zajęcie pasa drogowego może być wysoka. W przypadku braku zezwolenia jak i przekroczenia terminu lub powierzchni określonej w decyzji, wysokość kary to dziesięciokrotność stawki zwykłej. Dlatego warto wiedzieć jak się ją oblicza.

Przykład:

Zajęcie pasa drogowego pod reklamę o powierzchni 12 m² przez 90 dni

12 m² x 90 dni x stawka. (Stawka jest ustalana przez każdego zarządcę drogi oddzielnie. Dla wyliczenia przyjmiemy stawkę z Jeleniej Góry dla drogi wojewódzkiej czyli 6 zł.) Czyli 12 x 90 x 6= 6 480 zł

A ile zapłacisz kary za tą samą reklamę w przypadku braku zezwolenia?

12 x 6 zł x 90 dni x 10 = 64 800 zł !

Inny przykład to opłata za ogródek gastronomiczny. Przyjmijmy powierzchnię ogródka 20m², stawkę obowiązującą w Karpaczu czyli 1,50 zł i okres pięciu miesięcy (około 150 dni).

1,50 zł x 20 m² x 150 dni = 4500 zł

A ile wyniesie kara?

1,50 x 20 x 150 x 10 = 45 000 zł !

Różnica jest oczywista.

Najczęstsze błędy inwestorów i wykonawców

Zajmuję się sprawami dróg publicznych od kilkunastu lat. Prowadziłam wiele spraw o naliczenie kary. Jakie są najczęstsze błędy inwestorów i wykonawców, które skutkują wymierzeniem kary?

Przede wszystkim brak świadomości co do konieczności uzyskania zezwolenia. Ten przypadek dotyczy najczęściej osób, które nigdy nie spotkały się z pojęciem pasa drogowego i zezwolenia na jego zajęcie. I nie wiedziały, że umieszczenie obiektu na drodze publicznej skutkować może karą pieniężną. Niestety nieświadomość nie zwalnia z odpowiedzialności. Takie sytuacje zdarzają się najczęściej w przypadku zakupu nieruchomości, do której prowadzą przyłącza np. wodociągowe czy gazowe umieszczone w drodze. Poprzedni właściciel zapomni poinformować, że kiedyś występował o zezwolenie na umieszczenie przyłączy. Decyzja się kończy i … nowy właściciel otrzymuje karę za brak zezwolenia.

Inny przykład to błędne założenie co do przebiegu granicy pasa drogowego i w konsekwencji jego zajęcie. To najczęściej przypadki zajęcia pobocza czy trawnika, spowodowane brakiem wiedzy. Zarówno trawnik jak i pobocze mogą mieścić się w granicach pasa drogowego. Bywa też tak, że osoba zajmuje drogę „tylko na chwilę” np. na kilka godzin i akurat wtedy zarządca drogi dokonuje rutynowej kontroli, co skutkuje wszczęciem postępowania o naliczenie kary.

Z karą za zajmowanie pasa drogowego mogą zderzyć się też osoby, które uzyskały zezwolenie. Zajęły powierzchnię większą niż ta wskazana w zezwoleniu albo zapomniały, że zezwolenie obowiązuje tylko w określonym czasie i zamiast wystąpić o kolejną zgodę zajmowały nadal pas drogowy.

Czy można uniknąć kary za zajęcie pasa drogowego?

I w tym momencie pojawia się zadawane mi wielokrotnie pytanie: Czy można uniknąć kary? Czy zarządca drogi musi nałożyć karę?

Zasada jest taka, że zarządca drogi jest zobligowany przez ustawę o drogach publicznych do nałożenia kary. Przepis jest jasny:

Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.

Ale … to zadaniem zarządcy drogi jest udowodnić, że mamy w ogóle do czynienia z zajęciem pasa drogowego. Więc musi bezsprzecznie wykazać, że zajmowany teren to pas drogowy. Musi także dysponować dowodami, w jakim okresie pas drogowy był zajmowany a także bezsprzecznie ustalić podmiot odpowiedzialny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.06.2025 r., II GSK 2743/21 „zarządca drogi prowadząc postępowanie o nałożenie kary za zajęcie pasa drogowego ma ustalić pas drogowy dla danej kategorii drogi i lokalizację obiektu, czy zajmuje ten pas „. I tu jest pole do podważania ustaleń dokonanych przez organ.

Zarządca drogi musi też pamiętać o…

regulacjach wynikających z przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego, w tym o przepisach odnoszących się do kar administracyjnych. Część z nich znajduje zastosowanie do kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o drogach publicznych za zajmowanie pasa drogowego np. przepisy o odstąpieniu od wymierzenia kary. Każdą sprawę trzeba więc analizować nie tylko w świetle ustawy o drogach publicznych, ale też przepisów dotyczących postępowania administracyjnego.

Poruszanie się w tym gąszczu przepisów może być wyzwaniem, a zarządcy drogi niekiedy dopuszczają się uchybień, co daje możliwość zakwestionowania nałożonej kary. Wskazanie tych błędów organowi jest kluczowe dla skutecznej obrony.

Najczęściej sądy uchylają decyzje o naliczeniu kary z powodu niedostatecznego zebrania materiału dowodowego lub z powodu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności, np. niewykazanie granic pasa drogowego, nieustalenie podmiotu odpowiedzialnego, brak dokumentacji zdjęciowej z okresu zajmowania pasa drogowego. Warto więc znaleźć te uchybienia i sformułować odpowiednie zarzuty w odwołaniu bądź skardze wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jak skutecznie bronić się przed karą? – praktyczne strategie

Przechodząc do praktycznych wskazówek teraz czas na odpowiedź: Co zrobić by obronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego?

Ja zawsze mówię: im wcześniej zaczniesz działać tym lepiej. Najlepiej reagować już na samym początku, zaraz po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Możesz składać wyjaśnienia i przedstawiać swoje dowody.

A co zrobić, gdy decyzja już Cię zaskoczyła?

Najważniejsze jest szybkie działanie – masz jedynie 14 dni na wniesienie odwołania. Na początek starannie przeanalizuj wydaną decyzję oraz dowody zgromadzone przez organ. Sprawdź, czy zgromadzono wszystkie wymagane dowody, prawidłowo obliczono karę i czy użyto właściwych stawek zgodnie z obowiązującą uchwałą.

Kolejnym etapem jest weryfikacja naruszeń proceduralnych. Inaczej mówiąc czy nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego, czy wszystko odbyło się zgodnie z procedurą. Przede wszystkim warto prześledzić, czy organ administracyjny prawidłowo poinformował Cię o wszczęciu postępowania, umożliwił dostęp do akt sprawy oraz dał możliwość przedstawienia swoich argumentów i dowodów. Należy sprawdzić, czy wszystkie czynności zostały wykonane w terminach określonych przepisami oraz czy decyzja została prawidłowo doręczona.

Zwróć uwagę na uzasadnienie decyzji – czy organ wyraźnie wskazał, jakie dowody wziął pod uwagę i na jakiej podstawie ustalił wysokość kary. Często zdarza się, że organy pomijają niektóre istotne okoliczności lub nie odnoszą się do zgromadzonych dokumentów.

Jeżeli wykryjesz jakiekolwiek uchybienia proceduralne – na przykład brak zawiadomienia, niewłaściwe doręczenie dokumentów lub pominięcie Twoich wyjaśnień – możesz to wykorzystać jako argument w odwołaniu. Takie naruszenie może być podstawą do uchylenia decyzji lub ponownego rozpatrzenia sprawy.

Jak się za to zabrać? Na co zwrócić uwagę?

Jeśli nie wiesz od czego zacząć pomocne mogą być wskazówki zawarte w moim ebooku – Kara za zajęcie pasa drogowego i jak jej uniknąć. Znajdziesz w nim szczegółowy opis postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego oraz przysługujące Ci uprawnienia. Przykładowe zarzuty do wykorzystania w odwołaniu od decyzji nakładającej karę za zajmowanie pasa drogowego. praktyczne wskazówki jak zachować się w trakcie oględzin pasa drogowego. To kompleksowy poradnik, który krok po kroku przeprowadzi Cię przez cały proces obrony przed karą za zajęcie pasa drogowego.

Dla kogo jest ten ebook?

Ebook „Kara za zajęcie pasa drogowego i jak jej uniknąć” został przygotowany z myślą o osobach, które muszą zmierzyć się z problemem kary za zajęcie pasa drogowego, zarówno na etapie postępowania o naliczenie kary jak i na etapie wnoszenia odwołania od decyzji nakładającej karę za zajęcie pasa drogowego. Publikacja stanowi również doskonałe rozwiązanie w sytuacji, gdy wysokość kary jest stosunkowo niewielka i koszt skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika przewyższa wartość samej kary.

Ebook stanowi praktyczne wsparcie dla wszystkich, którzy chcą skutecznie bronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego, zrozumieć procedurę i zasady jej wymierzania oraz poznać orzeczenia sądów, które można wykorzystać w odwołaniu.

Kto skorzysta z informacji zawartych w ebooku?

• inwestorzy – zarówno osoby fizyczne, jak i firmy planujące lub realizujące inwestycje budowlane, którzy chcą uniknąć ryzyka finansowego związanego z zajęciem pasa drogowego,
• deweloperzy – podmioty odpowiedzialne za realizację inwestycji mieszkaniowych lub komercyjnych,
• wykonawcy – firmy i osoby prowadzące roboty budowlane oraz realizujące prace związane z infrastrukturą drogową
• zarządcy nieruchomości – podmioty, które nieraz borykają się z postępowaniami o naliczenie kary za zajęcie pasa drogowego
• osoby prowadzące działalność gastronomiczną – zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne, którzy z uwagi na zajmowanie pasa drogowego pod ogródki gastronomiczne, foodtrucki nieraz mierzą się z naliczonymi karami za zajmowanie pasa drogowego
• firmy i agencje reklamowe – umieszczające reklamy w pasach drogowych
• osoby fizyczne – właściciele nieruchomości zlokalizowanych przy drodze często mają umieszczone w pasie drogowym przyłącza, co skutkuje tym, że w razie nieprzedłużenia decyzji na zajęcie pasa drogowego zarządca drogi wymierza karę

Dla kogo jest ten ebook?

W ebooku znajdziesz konkretne narzędzia ułatwiające poruszanie się w skomplikowanej procedurze administracyjnej – praktyczne wskazówki i analizę błędów organów administracyjnych. Opisałam jakie masz możliwości działania przed wydaniem decyzji. A jeśli decyzja została już wydana to dowiesz się jak policzyć termin na wniesienie odwołania i do kogo kierować odwołanie. Znajdziesz w nim gotowe zarzuty do wykorzystania w odwołaniu oraz argumenty do wykorzystania w uzasadnieniu. Szczegółowo opisałam najczęstsze błędy organów dzięki czemu będziesz mógł je wytknąć w odwołaniu. Przedstawione zostały także przykłady orzeczeń sądowych, które mogą stanowić wsparcie w budowaniu argumentacji. Wszystko to podane jest w przejrzystej formie, dostosowanej zarówno dla osób mających doświadczenie w kontaktach z urzędem, jak i dla tych, którzy po raz pierwszy mierzą się z taką sytuacją.

Dzięki temu ebookowi zyskasz nie tylko praktyczną wiedzę, ale również poczucie bezpieczeństwa i kontroli nad własną sprawą. Poradnik stanowi wsparcie dla każdego, kto chce samodzielnie i świadomie przejść przez całą procedurę, niezależnie od tego, czy kara jest stosunkowo niewielka czy dotyczy większej inwestycji.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Artykuł Kara za zajęcie pasa drogowego – kiedy grozi i czy można jej uniknąć? pochodzi z serwisu Kancelaria Jasik.

Przy zajmowaniu pasa drogowego zasadą jest, że po pierwsze zezwolenie należy uzyskać przed zajęciem pasa drogowego a po drugie można zająć teren zgodnie z powierzchnią określoną w decyzji oraz w terminie w tej decyzji określonym. Zarówno zajmowanie pasa drogowego bez uzyskania zezwolenia jak też przekroczenie powierzchni lub terminu zajęcia określonego w decyzji skutkuje wymierzeniem przez zarządcę drogi kary pieniężnej.

Jak obronić się przed karą za zajęcie pasa drogowego? Czy można pomniejszyć tę karę? Czy organ może odstąpić od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, z przekroczeniem terminu lub powierzchni określonej w zezwoleniu?

O tym, co wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pisałam w artykule Zezwolenie na zajecie pasa drogowego

Jeśli jeszcze nie zapoznałeś/aś się z jego treścią to zapraszam.

.

.

.

Kara za zajęcie pasa drogowego

Artykuł Czy można uniknąć kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia? pochodzi z serwisu Kancelaria Jasik.

Minęło już kilka lat od czasu wejścia w życie przepisów o administracyjnych karach pieniężnych a dokładniej działu IVa wprowadzonego do k.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). W rozdziale tym zawarto regulację umożliwiającą odstąpienie od kary za zajęcie pasa drogowego. Śledząc na bieżąco orzecznictwo sądów administracyjnych zauważyłam, że poglądy sądów co do możliwości stosowania tych przepisów do spraw  dotyczących zajęcia pasa drogowego znacznie się zmieniły. 

W niniejszym artykule przedstawię pokrótce jak zmieniały się poglądy sądów co do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oraz odpowiem na pytanie czy organ powinien, w określonych sytuacjach, odstąpić od wymierzenia kary.

Jak wynika z treści art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Ponadto, w myśl § 2 powołanego przepisu w innych przypadkach, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

 Zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a. organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

 W jednym z pierwszych wyroków dotyczących zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, wydanym po zmianie ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny  w Warszawie wypowiedział się kategorycznie za brakiem możliwości stosowania przepisów k.p.a. o odstąpieniu od wymierzenia kary do spraw o wymierzenie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Wskazał, że związany charakter kary pieniężnej, przewidziany w art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, tj. w przepisach odrębnych, powoduje, że nie mogą mieć zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. Według sądu organy jeśli ustalą zaistnienie zdarzenia faktycznego jakim jest samowolne zajęcie psa drogowego, z którym ustawodawca powiązał karę pieniężną, nie mają żadnej możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, gdyż odpowiedzialność za delikt administracyjny wynika z mocy prawa. Organy zobligowane są jedynie do ustalenia faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia a następnie wyliczenia i wymierzenia kary pieniężnej – wydania decyzji, bez badania jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, np. wskazanych w przepisach z Działu IVa k.p.a., gdyż ustawa o drogach publicznych takich sytuacji nie dopuszcza.

W innym wyroku WSA w Warszawie podkreślił, że decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego jest decyzją związaną, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się braku przesłanki zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, wymierzana jest kara pieniężna i to bez względu na to jakie przyczyny ów fakt spowodowały. W związku z tym przepisy Działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Wskutek wniesionej od tego wyroku skargi kasacyjnej sprawę tę rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny, który przypomniał, że od dnia 1 czerwca 2017 r. obowiązują nowe przepisy zawierające dyrektywy wymiaru kar administracyjnych, które nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi. Sąd zgodził się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją związaną i w związku z tym przepisy Działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych nie mają zastosowania. Sąd uznał, że organ administracji wydający decyzję obowiązany był sprawdzić jedynie, czy zostały spełnione przesłanki wydania decyzji, a jeśli tak, to wydać decyzję o ściśle określonej treści. Zdaniem sądu organ prawidłowo ustalił, że decyzja w tym zakresie ma charakter związany, tym samym nie jest to decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego, w której organ mógłby swobodnie miarkować wysokość nałożonej opłaty, czy też odstąpić od jej nałożenia.

W innej sprawie od decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik strony. Zarzucił w niej naruszenie m.in.  art. 189e i 189f § 1 pkt 1 k.p.a. WSA nie podzielił stanowiska skarżącego, wskazując, że przepisy Działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych nie mają zastosowania w sprawie, ponieważ mamy do czynienia z decyzją związaną, która nie dotyczy jednak administracyjnej kary pieniężnej. Strona wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak została ona oddalona. Inaczej mowiąć – sądy uznały, że zastosowanie do decyzji wymierzającej karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia instytucji odstąpienia nie jest możliwe.

Z moich doświadczeń wynika, że zarządcy dróg w początkowym okresie obowiązywania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych przyjmowali tożsamy z powyższym poglądem wyrażonym przez sądy tok rozumowania – przepisy ustawy o drogach publicznych wystarczająco regulują materię wymierzania kar, zatem nie stosujemy regulacji z Kodeksu postępowania administracyjnego zwłaszcza w zakresie możliwości odstąpienia.

Co wynika z kolejnych orzeczeń wydawanych przez sądy?

Kolejne wyroki wydawane przez wojewódzkie sądy administracyjne wskazują, że pogląd ten stopniowo ulegał zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, w sprawach dotyczących wymierzania kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego zastosowanie znajdą przepisy Działu IVA k.p.a., które dotyczą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej oraz udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po czym dokonał oceny czy spełniono przesłankę znikomości wagi naruszenia. Ocenił, że organ zasadnie wskazał, że skoro karę wyliczono na kwotę 11.404,80 zł, nie można tu przyjąć znikomości naruszenia, biorąc pod uwagę, że okres naruszenia był znaczny (33 dni).

Powyższe poglądy zostały potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu 19 maja 2020r. Sąd ten wskazał, że kwestię możliwości stosowania art. 189f k.p.a. w odniesieniu do kar za zajęcie pasa drogowego na podstawie unormowań przewidzianych w ustawie o drogach publicznych można wywieść z treści art. 189a 1 k.p.a. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu, w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa – „Administracyjne kary pieniężne”. Stosownie do art. 189a § 2k.p.a. przepisów działu IVa nie stosuje się zaś w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych wymienionych enumeratywnie przesłanek, w tym m.in. przesłanek odstąpienia od nałożenia lub udzielenia pouczenia (art. 189 f § 2 pkt 2 k.p.a.). Przepisy ustawy o drogach publicznych nie regulują materii odstąpienia od kary i możliwości poprzestania na pouczeniu.

Sąd następnie wskazał, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa NSA na tle regulacji zawartych w ustawie  o drogach publicznych w przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, na organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary, niezależnie od winy i świadomości sprawcy naruszenia prawa. Wyroki takie wydano jednak w stanie prawnym sprzed zmian Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzonych na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw.  Innymi słowy zgodnie z poglądem wyrażonym przez sąd skoro ustawa o drogach publicznych nie reguluje kwestii odstąpienia to należy stosować przepisy umieszczone w k.p.a. czyli art. 189f. 

Ciekawy pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazując, że treść art. 189d pkt 1 k.p.a. może być pomocna przy ustaleniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa i jego ewentualnej znikomości. Uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) niedopełnionego obowiązku (naruszonego zakazu) oraz wagę niedopełnienia/naruszenia rzeczonego obowiązku/zakazu. Ocena czy waga naruszenia jest znikoma, powinna być dokonana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 k.p.a., zaś przesłanka zaprzestania naruszenia prawa (czyli zaprzestanie niedopełnienia obowiązku lub naruszenia zakazu jako zachowania ciągłego, trwałego lub powtarzalnego, polegającego na działaniu lub zaniechaniu), może być spełniona także po wszczęciu postępowania aż do dnia wydania decyzji administracyjnej.  

Ten sam sąd w innym wyroku wskazał, że obligatoryjność kary za zajęcie pasa drogowego – która z założenia ma charakter represyjny i prewencyjny, a więc ma służyć zapewnieniu przestrzegania u.d.p. – nie może sama z siebie sprzeciwiać się zakwalifikowaniu rozpatrywanego naruszenia jako znikomego.

Jak widać z powyżej przedstawionych poglądów sądów administracyjnych nadużyciem raczej nie będzie stwierdzenie, że ukształtowało się orzecznictwo, zgodnie z którym organ zobligowany jest rozważyć występowanie w sprawie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary. A po ustaleniu, że przesłanki zostały spełnione odstąpić od wymierzenia kary. A jeśli organ tego nie zrobi? No cóż, pozostaje sformułować odpowiednie zarzuty w odwołaniu od decyzji i dobrze je uzasadnić 😀

Na zakończenie należy wspomnieć, że przepisy zawarte w dziale IVA k.p.a. „Administracyjne kary pieniężne” weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017r. Zgodnie z przepisami przejściowymi do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. Wobec tego trzeba pamiętać, że do spraw, które toczyły się przed dniem 1 czerwca 2017r. przepisy dotyczące możliwości odstąpienia nie znajdą zastosowania.

Artykuł Kiedy organ powinien odstąpić od nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego? pochodzi z serwisu Kancelaria Jasik.

Pamiętajmy, że zezwolenie na zajmowanie pasa drogowego udzielane jest na wskazany w tym zezwoleniu okres czasu. W ostatnim dniu obowiązywania zezwolenia teren pasa drogowego powinien zostać zwolniony i uporządkowany. Mamy również obowiązek zgłosić zwolnienia pasa drogowego do zarządcy drogi. Oznacza to, że z upływem ostatniego dnia zezwolenia właściciel zarówno obiektu budowlanego w postaci kiosku czy pawilonu handlowego, urządzenia technicznego – np. przyłącza wodociągowego jest zobowiązany do jego usunięcia pod rygorem nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu. Ponadto mimo udzielenia „jednorazowego” zezwolenia na lokalizację obiektu niezwiązanego z drogą, dla jego legalnego pozostawania w pasie drogowym, wymagane jest zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na każdy kolejny okres pozostawania obiektu w tym pasie. Decyzja zezwalającą na zajęcie pasa może być wydana na różne okresy, począwszy od kilku czy kilkunastu dni po okresy miesięczne, kilkumiesięczne czy roczne, a także dłuższe. Każdorazowo, przed upływem terminu, na który opiewa zezwolenie, podmiot zainteresowany dalszym funkcjonowaniem urządzenia, obiektu w pasie drogowym winien uzyskać kolejne zezwolenie.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt: II GSK 513/10: Decyzja zezwalająca na zajęcie pasa drogowego zawiera szereg obligatoryjnych elementów, określonych w art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach. Jednym z nich jest określenie okresu dopuszczalnego zajęcia pasa drogowego. Z długością tego okresu powiązana jest wprost wysokość opłaty za zajęcie, a wysokość ta jest określana w decyzji. Po zakończeniu okresu objętego zezwoleniem, zezwolenie wygasa, co wywołuje ten skutek, że strona już nie ma zezwolenia i jeżeli nadal zajmuje pas drogowy, to czyni to bez zezwolenia. Strona może wystąpić o nowe zezwolenie, a organ, którego głównym zadaniem, jako zarządy drogi, jest ochrona pasa drogowego ponownie ocenia przesłanki negatywne i pozytywne wydania zezwolenia. Powyższe oznacza, że każde kolejne zezwolenie jest zezwoleniem nowym. Ustawa nie posługuje się pojęciem „przedłużenie zezwolenia”.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odpowiedzialność za bezprawne zajęcie pasa drogowego jest niezależna od winy sprawcy. Przyczyna braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ani też okoliczności powstania tego zajęcia są nieistotne. Dla wymierzenia kary pieniężnej istotny jest wyłącznie fakt, że dana osoba takiego zezwolenia nie posiadała. Ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest faktyczne zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.

Postępowanie o naliczenie kary za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia prowadzone jest według procedury określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ zatem w pierwszej kolejności zawiadamia stronę postępowania, czyli osobę bądź spółkę która jego zdaniem dopuściła się zajęcia bez zezwolenia, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie takie oczywiście powinno zostać doręczone.

Pamiętajmy, że w trakcie takiego postępowania mamy obowiązek zawiadamiać organ o każdej zmianie adresu. Ponadto przysługuje nam prawo przedkładania organowi dowodów, które mogą świadczyć na naszą korzyść. Możemy także wnioskować o przeprowadzenie przez organ dowodów np. w postaci oględzin. Organ ma natomiast obowiązek zawiadomić nas o zgromadzeniu wszystkich dowodów w postępowaniu i określić termin na zapoznanie się z nimi i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Jaka jest wysokość kary za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia?

Stawka opłaty karnej wynosi dziesięciokrotność stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego. Oznacza to, że za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zapłacimy dziesięć razy tyle, ile zapłacilibyśmy za zajęcie na podstawie wydanego zezwolenia. Kara ta jest zatem bardzo dotkliwa.

Czy istnieje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia?

Możliwość w tym zakresie dają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, które przewidują, że po spełnieniu pewnych warunków organ odstępuje bądź może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Początkowo orzecznictwo sądowe było w  tym zakresie rozbieżne.

Na przykład w wyroku z 19.05.2020 r., II GSK 24/20, ONSAiWSA 2021, nr 1, poz. 10 Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za możliwością zastosowania art. 189 kpa. Wg NSA organy powinny przeprowadzić analizę czy istnieją przesłanki do zastosowania art. 189f kpa dotyczącego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przepis ten znajduje się w stosunkowo niedawno dodanym do kpa dziale IVa – „Administracyjne kary pieniężne”. W ocenie NSA brak jest podstaw prawnych by przyjąć, że charakter decyzji nakładających kary za zajęcie pasa drogowego bez stosownego zezwolenia tzw. decyzji związanych, uniemożliwia stosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary.

Natomiast w wyroku z 8.10.2020 r., II GSK 674/20, LEX nr 3104305. NSA prezentuje pogląd przeciwny. Sąd ten uznał, że przepisy wprowadzone w Dziale IVa zatytułowanym „Administracyjne kary pieniężne” zawierają dyrektywy wymiaru kar administracyjnych, które nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich kar, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania sankcji pieniężnej. NSA wskazał ponadto, że decyzja nakładająca karę za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia ma charakter związany, tym samym nie jest to decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego, w której organ mógłby swobodnie miarkować wysokość nałożonej opłaty, czy też odstąpić od jej nałożenia.

Obecnie  sądy nie mają już wątpliwości, że odstąpienie od naliczenia kary w przypadku kar za zajmowanie pasa drogowego jest możliwe. Dowiedz się więcej z artykułu – Kiedy organ powinien zastosować odstąpienie od naliczenia kar.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej jak uniknąć kary za zajmowanie pasa drogowego zapoznaj się z moim artykułem, w którym opisuję  krok po kroku jakie działania możesz podjąć.

Jeśli organ prowadzi wobec Ciebie postępowanie o naliczenie kary za zajecie pasa drogowego UMÓW SIĘ NA KONSULTACJĘ.
Omówimy Twoją sprawę i podejmiemy działanie dzięki czemu unikniesz kary lub zostanie zmniejszona.

Artykuł Kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia pochodzi z serwisu Kancelaria Jasik.